تثلیث
تثلیث
تثلیث دکترین بنیادین الاهیات مسیحی است که خدا را بهعنوان یک ذات الهی در سه شخص متمایز اما همذات معرفی میکند: پدر، پسر (عیسی مسیح)، و روح القدس.[۱][۲] این آموزه بیانگر وحدت کامل ذات الهی و تمایز اقانیم است که هر یک بهطور کامل خدا هستند، اما تنها یک خدا وجود دارد.[۳][۴] تثلیث رمز و راز مرکزی ایمان مسیحی است که فیض خداوند و نجات ایمانداران را ممکن میسازد.[۳][۵] دانشنامه کتاب مقدس سعی بر آن میکند که مفهوم تثلیث و آیات کتاب مقدس را که به حضور پدر، پسر، و روح القدس در عهد قدیم و عهد جدید اشاره دارند، بهطور جامع و جداگانه بررسی کند.
مفهوم تثلیث
تثلیث در الاهیات مسیحی به معنای یک خدا در سه اقنوم است: پدر بهعنوان خالق و سرچشمه، پسر بهعنوان کلام مجسم و ناجی، و روح القدس بهعنوان تسلیدهنده و فیضدهنده. هر اقنوم دارای ذات الوهیتی یکسان است، اما نقشها و روابط متمایزی دارند. این الاهیات بر یگانگی خدا و تمایز اقانیم تأکید دارد.[۳][۶] تثلیث از طریق مکاشفه در کتاب مقدس و سنت اولیه کلیسا آشکار شده است.
بررسی آیات کتاب مقدس اشارهکننده به تثلیث
کلمه تثلیث در کتاب مقدس نیامده اما الاهیات تثلیث از کتاب مقدس استخراج شده و آیات متعددی به حضور پدر، پسر، و روح القدس در عهد قدیم و عهد جدید اشاره دارند.
پدر در کتاب مقدس
عهد قدیم
- پیدایش فصل ۱ آیه ۱: در ابتدا خدا آسمانها و زمین را آفرید. خدا بهعنوان پدر، خالق کل هستی معرفی میشود.[۷]
- تثنیه فصل ۳۲ آیه ۶: آیا او پدر تو نیست که تو را آفرید؟ خدا بهعنوان پدر قوم اسرائیل توصیف میشود.[۸]
- اشعیا فصل ۶۴ آیه ۸: و حال ای یهوه، تو پدر ما هستی؛ ما گِلیم و تو کوزهگر ما. خدا بهعنوان پدر مهربان و خالق معرفی شده است.[۹]
- ارمیا فصل ۳۱ آیه ۹: من برای اسرائیل پدر هستم. خدا رابطه پدرانه خود با قومش را بیان میکند.[۱۰]
عهد جدید
- انجیل به قلم متی فصل ۶ آیات ۹ تا ۱۳: در دعای پدر ما، عیسی پدر را بهعنوان خدا خطاب میکند.[۱۱]
- انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۷ آیه ۱: عیسی دعا میکند: ای پدر، ساعت فرا رسیده است؛ پسرت را جلال ده. پدر بهعنوان خدا و منبع اقتدار معرفی میشود.[۱۲]
- رساله به رومیان فصل ۸ آیه ۱۵: که به آن فریاد میکنیم: ای پدر. این آیه رابطه صمیمی ایمانداران با پدر را نشان میدهد.[۱۳]
- رساله به افسسیان فصل ۱ آیه ۳: متبارک باد خدا و پدر خداوند ما عیسی مسیح. پدر بهعنوان منبع برکتهای روحانی معرفی میشود.[۱۴]
پسر در کتاب مقدس
عهد قدیم
- پیدایش فصل ۱۸ آیات ۱ تا ۲: خداوند بهصورت سه مرد به ابراهیم ظاهر میشود، که یکی از آنها بهعنوان فرشته خداوند شناخته شده و در سنت مسیحی بهعنوان تجلی پیشتجسدی پسر تفسیر میشود.[۱۵]
- خروج فصل ۳ آیات ۲ تا ۶: فرشته خداوند در بوته آتشین به موسی ظاهر میشود و خود را خدا معرفی میکند، که در سنت مسیحی بهعنوان تجلی پیشتجسدی پسر تفسیر میشود.[۱۶][۲]
- داوران فصل ۶ آیات ۱۱ تا ۲۳: فرشته خداوند به جدعون ظاهر میشود و او را برای نجات اسرائیل فرا میخواند، و جدعون او را خدا میداند، که بهعنوان تجلی پیشتجسدی پسر تفسیر میشود.[۱۷]
- داوران فصل ۱۳ آیات ۲۰ تا ۲۳: فرشته یهوه به مانوخ و همسرش ظاهر میشود و مانوخ میگوید: ما خدا را دیدهایم، که در سنت مسیحی بهعنوان تجلی پیشتجسدی پسر تفسیر میشود.[۱۸]
- امثال فصل ۳۰ آیه ۴: نام او چیست و نام پسرش چیست؟ بگو اگر میدانی. این آیه بهطور ضمنی به پسر بهعنوان موجودی الهی اشاره دارد.[۱۹]
- اشعیا فصل ۹ آیات ۶ تا ۷: زیرا که فرزندی برای ما متولد شده، پسری به ما عطا شده است. این آیه بهعنوان پیشگویی مسیحایی درباره پسر تفسیر میشود.[۲۰]
- دانیال فصل ۷ آیات ۱۳ تا ۱۴: یکی مانند پسر انسان با ابرهای آسمان آمد. این رؤیا به پسر بهعنوان موجودی الهی اشاره دارد.[۲۱]
عهد جدید
- انجیل به قلم یوحنا فصل ۱ آیات ۱ تا ۲: در ابتدا کلام بود و کلام نزد خدا بود و کلام خدا بود. پسر بهعنوان کلام - کلمه خدا معرفی میشود.[۲۲]
- انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۰ آیه ۳۰: من و پدر یکی هستیم. این آیه وحدت ذات پسر با پدر را تأیید میکند.[۲۳]
- رساله به فیلیپیان فصل ۲ آیات ۵ تا ۱۱: «او که در صورت خدا بود... خود را فروتن ساخت. این آیه الوهیت و فروتنی پسر را نشان میدهد.[۲۴]
- کولسیان فصل ۱ آیات ۱۵ تا ۱۷: او صورت خدای نادیده است... همهچیز بهوسیله او آفریده شد. پسر بهعنوان خالق و تصویر خدا معرفی میشود.[۲۵]
روحالقدس در کتاب مقدس
عهد قدیم
- پیدایش فصل ۱ آیه ۲: «و روح خدا بر روی آبها حرکت میکرد. روح القدس در خلقت حضور دارد.[۲۶]
- مزامیر فصل ۵۱ آیه ۱۱: روح قدوس خود را از من مگیر. داوود از حضور روحالقدس بهعنوان منبع تقدس سخن میگوید.[۲۷]
- اشعیا فصل ۱۱ آیات ۱ تا ۳: روح قدوس یهوه بر او قرار خواهد گرفت. این آیه به حضور روح القدس بر مسیحا اشاره دارد.[۲۸]
- حزقیال فصل ۳۶ آیه ۲۷: و روح خود را در..... خدا وعده حضور روح القدس را میدهد.[۲۹]
عهد جدید
- انجیل به قلم متی فصل ۳ آیه ۱۶: روح خدا همچون کبوتری فرود آمد. روحالقدس در تعمید عیسی حضور دارد.[۳۰]
- اعمال فصل ۲ آیات ۱ تا ۴: همه از روح القدس پر شدند. این آیه نزول روح القدس در پنطیکاست را شرح میدهد.[۳۱]
- انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۴ آیات ۱۶ تا ۱۷: «پدر تسلیدهنده دیگری به شما عطا خواهد کرد، یعنی روح راستی » این آیه نقش روح القدس را بهعنوان تسلیدهنده نشان میدهد.[۳۲]
- [رساله اول به قرنتیان فصل ۲ آیه ۱۰]]: روح عمقهای خدا را جستجو میکند. این آیه الوهیت و علم مطلق روحالقدس را تأیید میکند.[۳۳]
آیات مشترک تثلیث
آیات زیر بهطور صریح یا نزدیک به صراحت به حضور همزمان پدر، پسر، و روحالقدس اشاره دارند:
- اشعیا فصل ۴۸ آیه ۱۶: «اکنون خداوندگار یهوه مرا و روح خود را فرستاده است .. این آیه به پدر، روحالقدس، و فرستادهشده (پسر) اشاره دارد.[۳۴]
- مزامیر فصل ۳۳ آیه ۶: به کلام خداوند آسمانها ساخته شد،و همۀ لشکر آنها، به دَمِ دهان او . این آیه به پدر، پسر (کلام)، و روحالقدس اشاره دارد.[۳۵]
- انجیل به قلم متی فصل ۳ آیات ۱۶ تا ۱۷: در تعمید عیسی، پسر تعمید میگیرد، روحالقدس بهصورت کبوتر نازل میشود، و پدر از آسمان سخن میگوید.[۳۶]
- انجیل به قلم متی فصل ۲۸ آیه ۱۹: به نام پدر و پسر و روحالقدس تعمید دهید. این آیه صراحتاً هر سه اقنوم را ذکر میکند.[۳۷]
- رساله دوم به قرنتیان فصل ۱۳ آیه ۱۴: فیض خداوند ما عیسی مسیح و محبت خدا و رفاقت روحالقدس با همگی شما باد. این آیه هر سه اقنوم را در برکت ذکر میکند.[۳۸]
- رساله به افسسیان فصل ۱ آیات ۳ تا ۱۴: نقشهای پدر (برگزیننده)، پسر (فدیهدهنده)، و روحالقدس (مهر نجات) در نجات شرح داده شدهاند.[۳۹]
- رساله اول یوحنا فصل ۵ آیه ۷: سه شهادتدهنده در آسمان است.[۴۰]
صحیح بودن تثلیث از منظر کتاب مقدس
صحت دکترین تثلیث در کتاب مقدس از طریق ترکیبی از آیات تأیید میشود:
- یگانگی خدا:
- تثنیه فصل ۶ آیه ۴ این آیه یگانگی ذات الهی را تأیید میکند.[۴۱][۳]
- الوهیت هر اقنوم:
- پدر در پیدایش فصل ۱ آیه ۱ و انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۷ آیه ۱ بهعنوان خدا شناخته میشود.[۴۲][۴۳][۱]
- پسر در انجیل به قلم یوحنا فصل ۱ آیه ۱ و رساله به فیلیپیان فصل ۲ آیات ۵ تا ۱۱ بهعنوان خدا معرفی شده است.[۴۴][۲]
- روحالقدس در اعمال فصل ۵ آیات ۳ تا ۴ و رساله اول به قرنتیان فصل ۲ آیه ۱۰ به عنوان خدا شناخته شده میشود.[۴۵][۱]
- تمایز اقانیم:
- آیات انجیل به قلم متی فصل ۳ آیات ۱۶ تا ۱۷ و انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۴ آیات ۱۶ تا ۱۷ تمایز بین پدر، پسر، و روحالقدس را نشان میدهند.[۴۶][۴۷][۳]
4. همکاری اقانیم:
- رساله به افسسیان فصل ۱ آیات ۳ تا ۱۴ نقشهای متمایز هر اقنوم را در نجات ایمانداران نشان میدهد.[۴۸][۲]
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ اعتقادنامه نیقیه، مصوب شورای نیقیه، ۳۲۵ میلادی.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ژان کالون، مؤسسات دین مسیحی، کتاب اول، فصل ۱۳.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ اعترافنامه وستمینستر، فصل دوم، بند ۳، ۱۶۴۶.
- ↑ انجیل به قلم متی فصل ۲۸ آیه ۱۹
- ↑ رساله دوم به قرنتیان فصل ۱۳ آیه ۱۴
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۰ آیه ۳۰
- ↑ پیدایش فصل ۱ آیه ۱
- ↑ تثنیه فصل ۳۲ آیه ۶
- ↑ اشعیا فصل ۶۴ آیه ۸
- ↑ ارمیا فصل ۳۱ آیه ۹
- ↑ انجیل به قلم متی فصل ۶ آیات ۹ تا ۱۳
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۷ آیه ۱
- ↑ رساله به رومیان فصل ۸ آیه ۱۵
- ↑ رساله به افسسیان فصل ۱ آیه ۳
- ↑ پیدایش فصل ۱۸ آیات ۱ تا ۲
- ↑ خروج فصل ۳ آیات ۲ تا ۶
- ↑ داوران فصل ۶ آیات ۱۱ تا ۲۳
- ↑ داوران فصل ۱۳ آیات ۲۰ تا ۲۳
- ↑ امثال سلیمان فصل ۳۰ آیه ۴
- ↑ اشعیا فصل ۹ آیات ۶ تا ۷
- ↑ دانیال فصل ۷ آیات ۱۳ تا ۱۴
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱ آیات ۱ تا ۲
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۰ آیه ۳۰
- ↑ فیلیپیان فصل ۲ آیات ۵ تا ۱۱
- ↑ رساله به کولسیان فصل ۱ آیات ۱۵ تا ۱۷
- ↑ پیدایش فصل ۱ آیه ۲
- ↑ مزامیر فصل ۵۱ آیه ۱۱
- ↑ اشعیا فصل ۱۱ آیات ۱ تا ۳
- ↑ حزقیال فصل ۳۶ آیه ۲۷
- ↑ انجیل به قلم متی فصل ۳ آیه ۱۶
- ↑ اعمال فصل ۲ آیات ۱ تا ۴
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۴ آیات ۱۶ تا ۱۷
- ↑ رساله اول به قرنتیان فصل ۲ آیه ۱۰
- ↑ اشعیا فصل ۴۸ آیه ۱۶
- ↑ مزامیر فصل ۳۳ آیه ۶
- ↑ انجیل به قلم متی فصل ۳ آیات ۱۶ تا ۱۷
- ↑ انجیل به قلم متی فصل ۲۸ آیه ۱۹
- ↑ رساله دوم به قرنتیان فصل ۱۳ آیه ۱۴
- ↑ رساله به افسسیان فصل ۱ آیات ۳ تا ۱۴
- ↑ رساله اول یوحنا فصل ۵ آیه ۷
- ↑ تثنیه فصل ۶ آیه ۴
- ↑ پیدایش فصل ۱ آیه ۱
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۷ آیه ۱
- ↑ رساله به فیلیپیان فصل ۲ آیات ۵ تا ۱۱
- ↑ رساله اول به قرنتیان فصل ۲ آیه ۱۰
- ↑ انجیل به قلم متی فصل ۳ آیات ۱۶ تا ۱۷
- ↑ انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۴ آیات ۱۶ تا ۱۷
- ↑ رساله به افسسیان فصل ۱ آیات ۳ تا ۱۴