تقویم یهودی
تقویم یهودی
تقویم یهودی (عبری: הלוח העברי) تقویمی مذهبی و تاریخی است که از سوی قوم یهود برای تعیین زمان جشنها، روزهها و مناسبتهای مذهبی بهکار میرود. این تقویم بر پایهٔ چرخههای ماه قمری و هماهنگی با فصلهای سال شمسی بنا شده است.
ساختار سال عبری
تقویم یهودی معمولاً شامل ۱۲ ماه قمری است. اما برای همگام ماندن با فصول سال خورشیدی، تقریباً هر دو یا سه سال یکبار یک ماه اضافی به آن افزوده میشود. این ماه که آدار اول (یا آدار الف) نام دارد، پیش از ماه آدار قرار میگیرد. این فرایند «پرید» نامیده میشود و سالهایی را که دارای سیزده ماه هستند، سال کبیسه عبری مینامند.
این تنظیم موجب میشود که جشنهای ثابت مانند عید پسَح همواره در فصل بهار باقی بمانند و نظم آیینی تقویم حفظ شود.
ویژگیهای زمانی
بهدلیل قمری-شمسی بودن، تاریخ دقیق ماهها و جشنهای یهودی در تقویم میلادی هر سال متفاوت است. با این حال، هر ماه معمولاً در یک بازهٔ ثابت میلادی قرار میگیرد.
جدول تطبیقی ماههای یهودی و میلادی
ماه عبری | تلفظ لاتین | زمان تقریبی در تقویم میلادی |
---|---|---|
نیسان | Nisan | مارس / آوریل |
ایار | Iyyar | آوریل / مه |
سیوان | Sivan | مه / ژوئن |
تموز | Tammuz | ژوئن / ژوئیه |
آو | Av | ژوئیه / آگوست |
الول | Elul | آگوست / سپتامبر |
تیشری | Tishrei | سپتامبر / اکتبر |
مارچشوان | Cheshvan | اکتبر / نوامبر |
کیسلو | Kislev | نوامبر / دسامبر |
توت | Tevet | دسامبر / ژانویه |
شوات | Shevat | ژانویه / فوریه |
آدار | Adar | فوریه / مارس |
آدار اول (در سال کبیسه) | Adar I (Alef) | ژانویه / فوریه |
نام ماههای عبری در دیگر فرهنگها
نامهای برخی از ماههای عبری مانند تموز، آدار و نیسان تنها در متون یهودی محدود نماندهاند، بلکه به فرهنگها و تقویمهای دیگر نیز راه یافتهاند. این نامها عمدتاً از ریشهٔ بابلی آمدهاند و از دورهٔ اسارت بابلی یهودیان وارد تقویم عبری شدهاند.
در تقویم ترکی
در ترکیه، هنوز هم برخی از این نامها در تقویم رسمی مورد استفادهاند، مانند:
- نیسان (Nisan): معادل ماه آوریل
- تموز (Temmuz): معادل ماه ژوئیه
این نامها از طریق میراث مشترک آشوری-بابلی و استفادهٔ عثمانیها از تقویمهای شرقی وارد زبان ترکی شدهاند.[۱]
در جهان عرب
در برخی تقویمهای سنتی عربی ـ بهویژه در عراق، لبنان و سوریه ـ نامهایی مانند نیسان و تموز رایج است که نشانگر ریشهٔ مشترک بینالنهرینی آنهاست.
ماهها و جشنها در کتاب مقدس
در کتاب مقدس، نام برخی ماههای عبری بهطور مستقیم آمده است، بهویژه پس از اسارت بابلی. همچنین، جشنهای مهم یهودی نیز با زمان مشخص در ماههای خاص برگزار میشوند.
ماه عبری | معادل میلادی | جشن یا واقعهٔ کتابمقدسی | منبع کتابمقدس |
---|---|---|---|
نیسان | مارس / آوریل | عید فطیر (پسَح) | خروج فصل ۱۲ آیات ۱ تا ۲۷؛ لاویان فصل ۲۳ آیات ۵ تا ۸ |
سیوان | مه / ژوئن | عید هفتهها (شاووعوت) | خروج فصل ۳۴ آیه ۲۲؛ تثنیه فصل ۱۶ آیات ۹ تا ۱۰ |
تیشری | سپتامبر / اکتبر | روش هشانا، یوم کیپور، سوکوت | لاویان فصل ۲۳ آیات ۲۳ تا ۴۴ |
کیسلو | نوامبر / دسامبر | عید تقدیس (حانوکا)* | انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۰ آیه ۲۲ |
آدار | فوریه / مارس | عید پوریم | استر فصل ۹ آیات ۲۰ تا ۳۲ |
- حانوکا در عهد عتیق دیده نمیشود، اما در عهد جدید (انجیل به قلم یوحنا فصل ۱۰ آیه ۲۲) به آن اشاره شده است.
منابع
- ↑ Görgün, Tuncay. Türk Takvimleri ve Zaman Sistemleri. İstanbul Üniversitesi Yayınları, 2011.